Organizacja przestrzeni w domu, w którym pojawia się mały człowiek, to ważne zadanie dla rodziców lub opiekunów. Pozornie ma ono niewiele wspólnego z zabawą oraz rozwojem dziecka, niemniej to, jak zaadaptujemy najbliższe otoczenia dziecka do jego potrzeb, będzie miała w dłuższej perspektywie duże znaczenie dla rozwoju jego kluczowych umiejętności w różnych obszarach.

Kiedy myślę o organizacji przestrzeni, która będzie przyjazna dziecku, pierwszym, na co zwróciłabym uwagę, jest dostosowanie umeblowania, wyposażenia i sprzętów do wieku, możliwości i zainteresowań dziecka. Niskie półki, na których łatwo wyeksponować zabawki i pomoce edukacyjne, pozwolą na to, by dziecko samo po nie sięgało i decydowało o aktywnościach, na jakie w danej chwili ma ochotę. Takie rozwiązanie to także duże ułatwienie, dla rodziców, którzy nie muszą ciągle podchodzić i podawać dzieciom przedmiotów, ale przede wszystkim to korzyść dla dziecka, które od najmłodszych lat buduje w sobie poczucie sprawczości i własnej wartości, stając się przy tym samodzielne. Oczywiście należy zadbać o to, by wyeksponowane i dostępne dla dziecka materiały były bezpieczne w użyciu i dostosowane do jego wieku i możliwości.

Niektórzy rodzice zapewne w tym momencie podnieśliby argument potrzeby wymiany mebli, gdy dziecko podrośnie, i związanej z tym konieczności ponownego ponoszenia wydatków. Dla mnie idealnym rozwiązaniem są tak zwane meble modułowe, które mogą „rosnąć” wraz z dzieckiem. Dzięki temu, że sam szkielet możemy wypełnić w dowolny sposób (wkładami z szufladami, drzwiczkami od szafek) lub pozostawić w postaci samej ramy, nadadzą się one zarówno dla malucha, jak i starszego dziecka. Ich wielką zaletą jest to, że można je ustawić zarówno w pionie, jak i w poziomie, a druga wersja sprawia, że półki będą nisko, na wysokości, do jakiej sięga dziecko, a więc wszystko, co na nich umieścimy, będzie dla naszej pociechy dostępne. W dodatku nie trzeba kupować całego kompletu mebli – poszczególne bloki (moduły) można dokupywać, gdy będziemy tego potrzebować.

Kolejna istotna kwestia to umiar. Często jest tak, że dzieci mają w domu bardzo dużo zabawek, więcej niż tak naprawdę potrzebują. Przyczynia się do tego fakt, że bliscy – rodzina i przyjaciele – zwykle obdarowują dziecko przy różnych okazjach właśnie zabawkami. W takiej sytuacji dobrym rozwiązaniem jest rotacja i zmiana „wyeksponowanych” na półkach zabawek, na przykład raz w tygodniu. W ten sposób dziecko nie jest bombardowane milionem przedmiotów, ale ma możliwość odkrycia funkcjonalności tego, co jest akurat na półce, a co być może wcześniej umykało jego uwadze przez nadmiar wszystkiego w otoczeniu. Takie rozwiązanie dodatkowo wpłynie na efekt wizualny i estetykę – przestrzeń nie będzie wydawać się zagracona.

Urządzając przestrzeń dla dziecka, warto zastanowić się także nad pomysłem różnych kącików aktywności. Kącik plastyczny stanowić może półka z materiałami plastycznymi oraz stolik i krzesełko, w kąciku czytelniczym wyeksponujmy kilka tytułów w niewielkiej biblioteczce, której zawartość – jak zabawki i pomoce edukacyjne – będzie co jakiś czas wymieniana. Jeśli książek jest więcej, resztę można włożyć na przykład do drewnianej skrzynki umieszczonej na podłodze, by dziecko samo mogło szukać interesujących je tytułów.

Pamiętajmy, że przestrzeń przyjazną dziecku warto stworzyć nie tylko w jego pokoju, w końcu jest ono aktywnym uczestnikiem życia rodzinnego, które toczy się w całym domu. Nie chodzi o to, by meble w każdym pomieszczeniu były niskie i dostępne dla dziecka, ale o ułatwianie dziecku funkcjonowania w domu – w kuchni przyda się choćby kitchen helper (lub coś samodzielnie zmontowanego – ważne, by było stabilne i bezpieczne), dzięki któremu młody człowiek będzie mógł pomagać w gotowaniu i innych czynnościach wykonywanych przy kuchennym blacie. W łazience warto zadbać o specjalne schodki, dzięki którym nasza pociecha dosięgnie do umywalki i będzie mogła sama umyć ręce, i o podkładkę na toaletę, by mogło z niej samodzielnie skorzystać. Niska szafka na buty z ławeczką ułatwi przechowywanie obuwia dziecka i będzie wygodnym miejscem do nauki zakładania butów czy wiązania sznurowadeł.

Warto także zadbać o kontakt z naturą, nawet w warunkach domowych. Doskonale sprawdzają się w tej roli zielone rośliny, które nie tylko wzbogacają wiedzę dziecka o świecie i rozwijają umiejętności w zakresie pielęgnacji roślin, ale także uczą systematyczności, odpowiedzialności i troski o to, co się samemu – lub wspólnie z rodzicem, co wydaje się opcją jeszcze atrakcyjniejszą – posadziło.

Przestrzeń urządzona w ten sposób – z uwzględnieniem dziecka jako aktywnego, ale też samodzielnego uczestnika życia domowego rodziny – daje młodemu człowiekowi wiarę we własne możliwości, czyni go samodzielnym i sprawia, że nie czuje się on przytłoczony nadmiarem zabawek i bodźców wokół. W odpowiednio zaadaptowanej przestrzeni dziecko już od najmłodszych lat uczy się decyzyjności, bo wbrew pozorom nawet małe dziecko może decydować o sobie w naprawdę dużym zakresie – nie tylko w kwestii wyboru zabawek czy aktywności, ale także na przykład tego, w co chce się ubrać. Jeśli ubrania dziecka są dla niego dostępne, istnieje spora szansa, że poza samym wyborem zapragnie ono prób samodzielnego ubierania się, składania ich po praniu i porządkowania.

Przestrzeń dostosowana do potrzeb i możliwości dziecka uczy również dbania o porządek wokół siebie – tego, że zabawki odkłada się na miejsce, że dziecko może pomagać w domowych sprawunkach, bo jest w stanie to robić, jeśli tylko stworzy się do tego odpowiednie i bezpieczne warunki.

Wobec powyższych przykładów całkiem naturalne i właściwe staje się twierdzenie zawarte w tytule – to, jak organizujemy przestrzeń dziecka, ma duży wpływ na jego harmonijny rozwój na wielu płaszczyznach. Warto zatem zadbać o to, by miejsce, w którym żyjemy, było komfortowe nie tylko dla nas, dorosłych, ale także dla naszych pociech – aby mogły one funkcjonować w nim na równych z nami prawach. Nie przechodźmy obojętnie obok dziecięcej potrzeby samodzielności i współdziałania w codziennych domowych czynnościach, bo ten czas – pozornie tak zwyczajny i prozaiczny – może stać się okazją nie tylko do nauki, ale przede wszystkim do budowania relacji opartej na poczuciu bezpieczeństwa, akceptacji i wiary w dziecko i jego możliwości.

Poniżej przedstawiamy przykłady zabawek i pomocy edukacyjnych, które mogą wzbogacić przestrzeń tworzoną z myślą o dzieciach, a jednocześnie nie będą ich przebodźcowywać. Wybrałyśmy materiały, które są atrakcyjne dla dzieci, mają wartość edukacyjną oraz spełniają normy bezpieczeństwa, co jest kwestią bardzo istotną w kontekście bezpiecznej i samodzielnej zabawy.

Domek dla lalek

Dwupoziomowy domek dla lalek, w którym znajduje się łącznie osiem pomieszczeń. Domek pozwala rozwijać dziecięcą wyobraźnię i kreatywność. Z racji swojej formy może służyć także za mini mebelek do przechowywania niewielkich zabawek.

To także doskonały sposób na to, żeby dziecko mogło wejść w rolę osoby dorosłej i samo zaaranżowało przestrzeń do życia dla swoich zabawek, co będzie świetną zabawą i nauką w jednym.

Klocki konstrukcyjne naturalne CUBITO (56 szt.)

Konstrukcyjne klocki Cubito w odcieniu naturalnego drewna to ciekawa alternatywa dla tradycyjnych klocków. Swoim kształtem przypominają znane wszystkim klocki LEGO natomiast w przeciwieństwie do nich, są bardziej ekologiczne, bo wykonane z drewna.

Klocki pozwalają na tworzenie rozmaitych budowli, w których następnie mogą zamieszkać inne zabawki, którym najpierw należy „stworzyć” odpowiednią przestrzeń do życia. Dzięki takim zabawom dziecko kształci nie tylko swoje umiejętności konstrukcyjne i manipulacyjne, ale także rozwija wyobraźnię i uczy się wchodzenia w role w różnych zabawach tematycznych.

Borys – Niedźwiedź w sweterku

Logiczna układanka, która wymaga spostrzegawczości, ale także wyobraźni, to świetny trening na poprawę koncentracji. W zabawie mogą uczestniczyć również dorośli, którzy przez dzieci odbierani są za wzór do naśladowania. Dzięki ich pomocy, maluchy znacznie szybciej pojmą na czym polega układanka.

Zabawka posiada wiele zastosowań (drewniane żetony można wykorzystać w różnych zabawach), ale jej gabaryty sprawiają, że łatwo ją przechowywać – zmieści się na każdej półce.

Gra Kółko i Krzyżyk

To połączenie tradycyjnej łamigłówki, którą zna chyba każdy, z elementami dostosowanymi do wieku dziecka powyżej trzeciego roku życia. Jej zasady są bardzo proste – kto pierwszy stworzy linię trzech krzyżyków lub trzech kółek, ten wygrywa. Gra Kółko i krzyżyk jest przeznaczona dla dwóch osób. Pozwala obudzić w dziecku ducha zdrowej rywalizacji oraz wspiera rozwój jego umiejętności manualnych.

Z racji jej gabarytów można ją łatwo wyeksponować na każdej półce lub blacie, by dziecko mogło sięgać po nią zawsze, gdy ma ochotę na wspaniałą zabawę.

Skrzyneczka z narzędziami 2w1 - stolik majsterkowicza

Zestaw małego majsterkowicza 2w1 - skrzyneczka na narzędzia i stolik do majsterkowania. Wyposażony w narzędzia oraz elementy do montowania w stoliku.

To kolejna zabawka, która daje dziecku możliwość samodzielnego tworzenia, konstruowania, decydowania o kształcie zabawy i prac.

Mega Układanka - zabawka edukacyjna

Mega Układanka, poza wykorzystaniem jej zgodnie z instrukcją, pozwala także na stworzenie własnych obrazków, co z pewnością pobudzi wyobraźnie, oraz budowanie konstrukcji przestrzennych z wykorzystaniem klocków. Jest to więc świetna, wyjątkowo kreatywna zabawka, która będzie ćwiczyła nie tylko umysł, mobilizując do logicznego myślenia, ale i ciało – koordynację ruchową, małą motorykę oraz precyzję.

Mimo dużej ilości elementów, które wpływają na wielość zastosowań, zabawka nie zajmie dużo miejsca, gdyż jest zapakowana w drewniane, estetyczne pudełko z wieczkiem, które pozwala na jej przechowywanie w każdym miejscu.

Wóz strażacki z klocków mały - drewniany samochód zabawka

Zestaw składa się wóz strażacki z ruchomą drabiną w całości zbudowany z kolorowych klocków, umożliwiających tworzenie dowolnych konstrukcji.

Złożony wóz można przechowywać zarówno na półce, jak i na podłodze.

Gryzak kotek - drewniany gryzaczek

Gryzak kotek wykonany w 100% z litego drewna klonowego. Jego specjalnie wyprofilowany kształt oraz idealnie zaokrąglone krawędzie pozwalają na bezpieczne masowanie dziąseł dziecka dając ulgę podczas ząbkowania. Drewno naturalne bez lakierów i barwników.

Nawet najmłodsze pociechy mogą samodzielnie sięgać po zabawki, jeśli znajdują się one w zasięgu ich rąk, na przykład wyeksponowane w wiklinowym koszyku czy misce. Ważne, by były to zabawki bezpieczne, właściwe dla ich wieku i możliwości (gryzaki, grzechotki). Co więcej – takie rozwiązanie zachęci do nauki raczkowania oraz będzie rozwijać już od małego orientację w przestrzeni.

Dwustronny kocyk w ośmiornice

Opatulenie dziecka przytulną tkaniną w wesoły wzorek nie tylko go ogrzeje, ale również zapewni mu poczucie bezpieczeństwa. Dwustronny kocyk w ośmiornice można używać przez cały rok, a w dodatku świetnie się sprawdza również poza domem.

Będzie on stanowił także miły dla oka element wystroju pokoju dziecka.

Powyższy artykuł gościnnie napisały Marzena Kunicka-Porwisz oraz Aneta Grabowska - prowadzące blog zaczytana.com.pl.
Serdecznie dziękujemy!